W ostatnich latach ETF-y na Rosję praktycznie zniknęły z rynków finansowych. Do 2022 roku oferowały prosty sposób inwestowania w rosyjską gospodarkę poprzez indeksy takie jak MSCI Russia czy MOEX, jednak sankcje oraz zamknięcie rynku całkowicie to zmieniły.
W tym artykule robimy podsumowanie: jakie były główne rosyjskie ETF-y akcyjne, dlaczego nie są już dostępne, co stało się ze starymi posiadaczami oraz czy w 2025 roku istnieją inne możliwości ekspozycji na rosyjski rynek akcji.
Kompleksowy obraz pozwalający zrozumieć, co się wydarzyło, co dzieje się obecnie i czy – oraz kiedy – te instrumenty będą mogły ponownie stać się dostępne.
Ocena: 9,5/10
- Broker Numer 1 w Polsce
- 2200+ ETF w ofercie
- Prowizja 0% do obrotu 100.000 euro msc
- Minimalny depozyt 0 zł
- Konto demo
- IKE i plan inwestycyjny
Ocena: 8,5/10
- Usługa eMakler
- 470+ ETF w ofercie
- 0,29% prowizji na ETF
- Założenie konta w 10 min
- Brak minimalnego depozytu
- Konto IKE i IKZE
Ocena: 8/10
- Idealny do tradingu i inwestycji w ETF
- 700+ ETF w ofercie
- Zero prowizji na ETF
- Copy Trading
- Inwestycje już od 10 euro
- Konto demo
ETF-y na Rosję: dlaczego nie są już notowane
Inwazja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku trwale zaburzyła normalne warunki rynkowe: dla inwestorów zagranicznych znaczna część rosyjskich papierów wartościowych stała się nieprzenaszalna. W odpowiedzi wszyscy główni dostawcy indeksów – tacy jak MSCI i FTSE Russell – usunęli rosyjskie akcje ze swoich indeksów, w praktyce redukując ich wagę do zera.
W konsekwencji wszystkie ETF-y na Rosję oraz wiele tematycznych ETF-ów obejmujących rosyjskie akcje zostało zamkniętych lub zlikwidowanych, podczas gdy inne po prostu całkowicie wyeliminowały swoją ekspozycję na ten kraj.
W praktyce dla nowych inwestorów w 2025 roku nie jest możliwe uzyskanie ekspozycji na rosyjski rynek akcji poprzez ETF-y notowane w Europie.
Co stało się z posiadaczami ETF-ów na Rosję?
Inwestorzy, którzy posiadali ETF-y na Rosję, znaleźli się w sytuacji bez precedensu. W wyniku zawieszenia notowań i usunięcia rosyjskich akcji z indeksów fundusze nie mogły już prawidłowo aktualizować wartości jednostek. W wielu przypadkach firmy zarządzające zdecydowały się na likwidację ETF-ów, wypłacając akcjonariuszom środki uzyskane ze sprzedaży akcji nadal notowanych.
Tam, gdzie natychmiastowa likwidacja była niemożliwa, ponieważ rosyjskich papierów wartościowych nie można było sprzedać, a ETF-y zostały po prostu zawieszone: jednostki wciąż istnieją w portfelach, ale nie są wymienialne, a ich wartość w dużej mierze została zredukowana do zera.1
W praktyce osoby, które inwestowały, znalazły się z zamrożonymi lub znacznie zredukowanymi kapitałami, bez możliwości wyjścia z funduszu do momentu zakończenia procedur likwidacyjnych.
Jakie były główne ETF-y na Rosję?
Poniżej przedstawiamy główne ETF-y akcyjne na Rosję dostępne na innych giełdach europejskich:
| Nazwa ETF | Ticker | Indeks | Informacje |
|---|---|---|---|
| Lyxor MSCI Russia UCITS ETF | RUSE | MSCI Russia IMI Select GDR | Zawieszony, następnie zamknięty |
| iShares MSCI Russia ADR/GDR UCITS ETF | CSRU | MSCI Russia | Zawieszony, następnie w likwidacji |
| Xtrackers MSCI Russia Capped Swap UCITS ETF | XMRC | MSCI Russia 25% Capped | Zawieszony, następnie zlikwidowany po zakończeniu indeksu |
| iShares MSCI Eastern Europe Capped UCITS ETF | IEER | MSCI Eastern Europe 10/40 Index | Zawierał 67% ekspozycji na Rosję; zawieszony i zlikwidowany |
Ta tabela podsumowuje główne ETF-y, które oferowały bezpośrednią ekspozycję na rosyjski rynek akcji na różnych giełdach europejskich, przed zawieszeniem i późniejszą likwidacją lub zamknięciem funduszy.
ETF-y na Rosję: główne spółki
W ETF-ach skoncentrowanych na Rosji, zwłaszcza tych opartych na indeksie MSCI Russia, większość wagi była skupiona w kilku dużych spółkach. Do najważniejszych należały:
- Gazprom – gigant gazowy, częściowo państwowy;
- Sberbank – największy bank rosyjski i w Europie Wschodniej;
- LUKoil – największa niezależna rosyjska firma naftowa;
- Norilsk Nickel – światowy lider w produkcji niklu i palladu;
- Novatek – główny niezależny producent skroplonego gazu ziemnego;
- Tatneft – jedna z największych rosyjskich spółek naftowych.
Te sześć firm stanowiło ponad 70% składu typowego ETF-a na Rosję do 2022 roku.
Dziś te spółki nadal istnieją, ale ich akcje nie są już dostępne poprzez europejskie ETF-y. Bezpośredni dostęp przez rosyjskie rynki jest dla inwestorów zagranicznych bardzo ograniczony, a wartość jednostek posiadanych w poprzednich ETF-ach została w dużej mierze zredukowana do zera z powodu zawieszenia notowań i likwidacji funduszy.
Czy istnieje sposób na inwestowanie w Rosję?
Po zawieszeniu i likwidacji ETF-ów na Rosję dostęp do rosyjskiego rynku akcji dla inwestorów zagranicznych stał się bardzo ograniczony. Obecnie główne teoretyczne sposoby bezpośredniego inwestowania w rosyjskie akcje to:
- Autoryzowani brokerzy rosyjscy – możliwe jest kupowanie papierów wartościowych na MOEX (Moscow Exchange), ale ograniczenia prawne i sankcje sprawiają, że opcja ta jest trudna do zastosowania dla osób mieszkających poza Rosją.
- Instrumenty pochodne lub alternatywne – niektóre fundusze hedgingowe lub zaawansowane produkty finansowe mogą oferować pośrednią ekspozycję, ale są to instrumenty skomplikowane i przeznaczone głównie dla inwestorów profesjonalnych.
- Fundusze zamknięte lub lokalne private equity – teoretycznie istnieją fundusze z udziałami w rosyjskich spółkach, ale również podlegają ograniczeniom i wysokiemu ryzyku prawnemu.
W praktyce dla większości inwestorów europejskich czy amerykańskich nie istnieje prosty i bezpieczny sposób na uzyskanie ekspozycji na rosyjski rynek akcji, a ETF-y pozostają zamrożone lub zlikwidowane
Jak zmieniły się wyceny rosyjskich akcji
Po inwazji Rosji na Ukrainę i zawieszeniu ETF-ów na Rosję, główne spółki wchodzące w skład tych funduszy – takie jak Gazprom, Sberbank, LUKoil, Norilsk Nickel, Novatek i Tatneft – doświadczyły znacznego spadku cen. Główną przyczyną było wykluczenie inwestorów zagranicznych z rosyjskich rynków.
Brak płynności oraz niemożność kupna i sprzedaży akcji przez cudzoziemców spowodowały drastyczny spadek wartości notowań, zarówno na rynkach międzynarodowych, już odłączonych, jak i na rynku wewnętrznym w Rosji.
Mimo to te firmy ciągle działają normalnie w Rosji, generując przychody i prowadząc działalność operacyjną, ale cena ich akcji odzwierciedla bardzo niską płynność oraz wysokie ryzyko geopolityczne. W praktyce nawet inwestorzy posiadający akcje na rynku lokalnym muszą liczyć się z dużą niepewnością.
Kiedy ETF-y na Rosję będą ponownie dostępne?
Obecnie nie ma pewnej daty powrotu ETF-ów na Rosję na rynki międzynarodowe. Możliwość ich ponownego notowania zależy od kilku czynników:
- zakończenia sankcji międzynarodowych,
- ponownego otwarcia rosyjskich rynków dla inwestorów zagranicznych,
- decyzji głównych dostawców indeksów o przywróceniu rosyjskich akcji do swoich benchmarków.
Dopóki te warunki się nie zmienią, ETF-y pozostaną zawieszone lub zlikwidowane, a bezpośrednia ekspozycja na rosyjskie spółki poprzez instrumenty notowane w Europie czy USA będzie niemożliwa.
W praktyce powrót ETF-ów na Rosję będzie zależał od wydarzeń politycznych i regulacyjnych niż od sytuacji rynkowej.
Ocena: 9,5/10
- Broker Numer 1 w Polsce
- 2200+ ETF w ofercie
- Prowizja 0% do obrotu 100.000 euro msc
- Minimalny depozyt 0 zł
- Konto demo
- IKE i plan inwestycyjny
Ocena: 8,5/10
- Usługa eMakler
- 470+ ETF w ofercie
- 0,29% prowizji na ETF
- Założenie konta w 10 min
- Brak minimalnego depozytu
- Konto IKE i IKZE
Ocena: 8/10
- Idealny do tradingu i inwestycji w ETF
- 700+ ETF w ofercie
- Zero prowizji na ETF
- Copy Trading
- Inwestycje już od 10 euro
- Konto demo
